Sinds 1976 woont ze aan Park Avenue 750 - één hoog. Een witte vleugelpiano van Duke, een vijfenzeventigtal lijstjes met foto’s van hem erop. Aan de overkant van de living, langs de straatzijde en voor het raam een tafel met een kruis, twee kaarsen, een bijbel, een rode roos en een foto van Duke. Aan de muren verder schilderijen van ma en pa Ellington en weer foto’s, van Ruths kinderen, president Carter. Op de grond, rechtop langs de muren platen en platenboxen. “Ik leende zoveel uit aan vrienden en kennissen, maar er kwam zo weinig terug. Kan jij me sturen wat ontbreekt ...? Ik betaal je wel.”

Ruthy (83) is een beetje wereldvreemd. Niet geworden - Duke heeft het haar opgedrongen. Ze leeft wat in een (soms verre) droomwereld, waar de glamour van weleer nog voortsuddert. Geen half uur bij haar of een gladde maar sympathieke mode-ontwerper uit Senegal met Parijse leerschool verscheen ten tonele met twee hoezen vol stijlvolle dameskledij van Ruths maat: zij had “een” jurkje nodig al gaat ze nog zelden buiten. Maar de voornaamheid die zij altijd heeft uitgestraald, wil blijven.

Dit vertelt Don George (tekstschrijver van o.m. “I’m Beginning To See The Light”) in zijn boek “The Real Duke Ellington” over de bijeenkomst van vrienden, bekenden en familie na Dukes lijkdienst in St. John The Devine in New York: “And overseeing the proceedings, making sure everyone had enough to eat and drink and someone to talk to, was that very gracious lady, Ruth Ellington.” Enkele dagen later schitterde ze alweer bij het Moon Lady Ball, dat door de omstandigheden in het teken van Duke stond. Dukes zuster Ruth kwam naar het podium “And with great charm and Ellingtonian dignity accepted Duke’s posthumous award.”

Bij grote gelegenheden zoals in 1966 de uitreiking van de President’s (toen Lyndon Johnson) Gold Medal of de “70th Birthday Party” op het Witte Huis bij Richard Nixon (1969), liet Duke zich door zijn zus begeleiden en niet door zijn enige wettelijke vrouw Edna, zijn vriendin voor het leven Beatrice Evie Ellis (gemeenzaam Mrs. Ellington genaamd) of zijn liefde van enkele jaren Fernanda de Castro Monte (“The Countess ...”). Lang twijfelde hij aan de Nixon-invitatie omdat hij vreesde daardoor kleur voor een politieke partij te bekennen, maar Ruth vond dat de party moest doorgaan. En zo geschiedde ....


And her mother called her Ruth

“Ik was bijna een volwassen man (16 ...) toen Ruth, mijn zus, geboren werd. She naturally became our little doll. Ik herinner me hoe ik haar leerde lopen en haar vasthield bij een lange haarvlecht. Mijn moeder vond dat afschuwelijk, maar Ruth zelf leek er pret aan te beleven. Ze werd verwend van bij de geboorte, tijdens haar schooltijd en tot ze met haar moeder naar New York kwam. Terwijl ik daar al eerder was, verwende pa haar verder in Washington ...” (Duke in “Music is My Mistress” - p. 44).

Zegt Ruth nu in haar “House of Ellingtonia”: “Toen ik twaalf jaar was, was Duke al een ster in New York. Toen belde Duke naar pa en vertelde dat de familie naar New York moest overkomen.” Ruth herhaalt de zaken wel eens meer, o.a. dat de honderdste verjaardag van Duke net was gevierd. Maar ook dat “at that time he was a star and I didn’t know what a star was.”

“So they grabbed me and put me in school here. Eerst op High School (ons middelbaar -S.S.), dan naar Columbia University.” Mercer verduidelijkte in zijn boek: “Columbia, the New College, a segment of Teacher’s College.”

Duke zorgde ervoor, dat ze dagelijks met een wagen werd opgehaald en teruggebracht. “Een wagen met “mijn” chauffeur. Als ik vrij had, voerde hij me naar de rivier, waar ik naar de boten kon kijken. Duke wilde niet dat ik alleen buiten liep. He locked me up, in the car and in the house. It was just a lovely way to grow up in a very protective way!”


Ruthy, Black Beauty

- Hij was dus heel bezorgd om jou?

(verheerlijkend) “Oh yeah ...”

- Was dat zijn manier om je te beschermen?

“Ik stelde geen vragen, ik aanvaardde het. Mijn ouders hadden me geleerd geen vragen te stellen en te doen wat je gevraagd werd. En mijn broer deed dat omdat hij vond dat zich in New York op straat begeven te gewaagd was voor een jong meisje uit Washington. And Duke adored his mother above all. And then he adored his father - and me.”

Let op Dukes mening ter zake: “No one else but my sister Ruth had a mother as great and as beautiful as mine. It is difficult to put into understandable words an accurate description of my mother Daisy.” (Hasse - “Beyond Category” - p. 22/23).

De ouders verwachtten veel van hun kroost: een stempel op de wereld drukken was een norm voor de zwarte middle-class Amerikaan uit Washington. Voor Duke betekende dat “to be at the same level as the best.”
Moeder overleed op 27 mei 1935 - bijna dag op dag 38 jaar voor haar zoon - ook aan kanker. Duke schreef voor haar “Reminiscing In Tempo”. Ze had nog even benadrukt: “Look after little Ruthie”. Vaders uur sloeg in 1937. Dus besteedde Duke nog meer aandacht aan zijn jonge zus. Hij was streng voor haar, maar overbezorgd. Financieel onderhield hij haar, hij was een vaderfiguur. En in wezen was Mercer Ellington, zoon van Duke en Edna, meer haar broer, er was maar drie jaar leeftijdsverschil tussen beiden.

Wat overdrijvend had Ruth eerder gesteld: “de enige keer dat ik mee mocht met mijn broer, was toen hij opende in de Cotton Club.” (4 december 1927).
Inmiddels laat de mode-ontwerper de naam “Parijs” vallen. “Oh yeah, Paris! Daar ben ik ook geweest om aan de Sorbonne mijn talenstudies te vervolmaken. Maar toen ging de oorlog beginnen en moesten we terugkomen.” Toen Ruth in de zomer van 1938 vertrok, had Duke een chaperonne, een vriendin van ma Daisy vroeger, ingehuurd ...


Reminiscing In Tempo

Irving Mills - hij overleed in 1985, 101 jaar oud, heeft tot dan een flinke stuiver aan Duke verdiend. Hij was impresario, muziek-publicist (o.m. voor Duke), zanger, occasioneel (Irving Mills and his Hotsy Totsy Gang) en vast (Mills Blue Rhythm Band) bandleider, componist en lyricist. In beide laatste hoedanigheden is zijn roem wat overroepen, al vind je hem eindeloos als tweede of derde naam bij Ellingtoncomposities terug. Wat zich vertaalt in een berg auteursrechten. Toch liep de situatie mis tussen hem en Ellington, een van de redenen blijkt te zijn dat Duke erachter kwam dat hij minder dan de afgesproken $500 voor Daisy’s gedenksteen had besteed. Half 1941 zou Duke zijn eigen publishing company oprichten, Tempo Music Inc.

“Mijn broer wilde dat ik mee in de muziekbusiness stapte en maakte me meteen president. Ik ben dat nog altijd.” Toen Duke overleed, had hij geen testament nagelaten en werd de koek gedeeld tussen Ruth, Mercer en Evie. Ruth kreeg Tempo Music. “Ik heb nu een Britse partner” zegt Ruth. Maar de realiteit ligt enigszins anders: “Ze verkocht hem een deel van de firma en behield vooral de Sacred Concerts - commercieel het minst interessant” stelt Jean Bach, een vriendin van jaren.
Ruth ziet het anders: “Hij hield het meest van die concertmuziek”. En met wat haar rest: “My brother is still with me. Ik leef nog altijd van de muziekuitgeverij, van de royalties van zijn muziek. So he was a wonderful brother.”

- Je noemde je broer God’s little messenger boy.

“Dat zal hij zelf wel gezegd hebben, maar het is juist - hij was uitermate religieus. And he adored his mammy and he was very involved in his family. He was a wonderful brother.”

Die zijn zus wereldvreemd hield. “Don’t tell Ruthy anything ...” - Poor little rich girl in New York City. Gewoon winkelen was voor haar een probleem. En wat de firma betrof, ze had geen businesstraining en ze wist niet zoveel van de harde muziekwereld af. Juan Tizol b.v. vond dat ze hem veel te weinig voor zijn (mede)composities (Caravan, Perdido, Conga Brava en Bakiff) betaalde. Waaruit Rose Tizol concludeerde: “Ruth hates to pay her bills.”


Love you madly

En toen werd Ruth verliefd en wilde Dan James huwen - een blanke intellectueel en schrijver. Duke verzette hemel en aarde en vooral zijn bankrekening om het onheil te bezweren. Hij trachtte haar idee weg te kopen met een appartement, een nertsmantel, een Cadillac (die ze later met Mercers Ford zou ruilen), een uitkering.

Uiteindelijk stemde Duke toe. Dat het een interraciaal huwelijk betrof deerde hem niet. Hoofdzakelijk zijn protectionistische snaar was beroerd. Zijn nieuwe zwager werd in Tempo Music gedropt, maar die wilde geen hofbediende van de hertog zijn en zette Ruth voor de keuze: hij wilde dat zij op zijn kosten leefde of ... Het werd of ... Ruth huwde nog kort een andere blanke en dan de zwarte zanger McHenry Boatwright. Al verried haar blonde pruik een “wit” imago, maar ze voelde geen raciale barrières aan. Toch beïnvloedde een Ellington-opinie haar wel: dat zij zeker zo goed waren als blanken en beter dan de meeste.


The piano player

Ex-Eastbourne-performance - 1 december 1973. In tegenstelling tot haar gewoonte, maakte Ruth de laatste Europese trip mee. Zij was op de hoogte van de ernst van Dukes ziekte, Mercer was officieel niet ingelicht, wat hem naast Ruths aanwezigheid ook niet zinde. Nu was zij echter een beetje matriarch, maar ze wilde in de eerste plaats haar broer bijstaan. Haar broer, de pianist.

“Er stonden vroeger twee piano’s bij ons. Een in de living, een in de eetkamer. Toen ik jong was, lag ik in bed naar hem te luisteren: altijd oefenen, altijd componeren. Ik bleef er wakker voor. Hij werkte de hele nacht door en zat nog aan de piano toen ik ‘s morgens naar school vertrok. Hij ging naar bed om 9 à 10 uur ‘s morgens, sliep tot 4 à 5 uur ‘s namiddags and went back to work. Ik speelde ook piano, maar ik gaf het op, omdat ik de vergelijking met zoveel reuzen die bij ons over de vloer kwamen, niet kon doorstaan.”

Hoewel Mercer over de jonge Ruth schreef: “Among the girl cousins in Washington (...) Pop’s sister, Aunt Ruth, played piano very well. Ze kreeg pianoles, werkte zich door de boeken met een hoge moeilijkheidsgraad en kon op zicht muziek lezen.”


Lady/Ladies of the lavender mist

- Waarvan hield je broer het meest?

“Ladies ... (lacht uitdrukkelijk). Ladies made him happy. He was just like his father. Ladies, ladies, ladies. And I had to answer the phone to take the calls. Ladies called him from all over the world. It was very difficult to keep up with them all ... That’s why he kept me locked up.”

- Toch was er méér ...

“Componeren kwam eerst. The ladies were only for play. Muziek kwam eerst en zijn moeder kwam eerst. Hij had ook een groot hart voor zijn muzikanten.”

- Had hij een voorkeur?

“He was very close to Johnny Hodges. En hij had een boon voor Harry Carney. En Billy Strayhorn. Die trok bij Mercer en mij in, toen Duke in 1939 naar Europa ging. We waren net een familie. Duke gaf zijn jongens het beste: Pullman wagens, mooie bussen. Hij reisde altijd eerste klas, overal. Hij was eerste klas.”
Duke gaf zich echter zelden bloot: “He wore veil upon veil upon veil.”

Ruth Dorothea Ellington geraakt nu meer en meer in de ban van de modecollectie. Zij neemt ze voor de vierde keer door onder het wakend oog van Ellington op foto’s. Ze komt nog terug op de plechtigheid in St. John the Devine. En ze bevestigt dat ze twee piano’s waarvan hoger sprake, aan de kathedraal schonk. De uitvaart van einde mei 1974, roept weer intense bewondering voor Duke op:
He showed me how to live.
He showed me how to die.
He was a wonderful brother.

homepage