Georges Paczynsky - UNE HISTOIRE DE LA BATTERIE DE JAZZ - tome 1 / Des origines aux années swing - Editions Outre Mesure, 1997, 352pp + XIV, 18x22cm, paperback, 220 FRF

Voor de macabere drumcomputer zijn intrede deed, roffelde de trom. Gelukkig doet ze dat nog. Het drumstel van nu ontstond als opbouwpakket in de vroege jazzdagen - een boeiend maar grotendeels verwaarloosd onderwerp. Stelde een beslagen Duke: “A Drum Is A Woman” - een geslaagde en slagvaardige opstelling met Madam Zajj als slagroom op het geheel.

Dit boek richt zich naar de muziekfanaten: zij die luisteren en zij die spelen. De tocht begint in een grijs verleden: Afrika, de Romeinen en - zoals Paczynsky zijn tweede hoofdstuk titelt: de kerk. Satan, de trommelaar, de oorlog. Schrijver schetst (en illustreert royaal) de evolutie en het begin van het “slag-werk”. Oude prenten en schilderijen tonen reeds trommels, cimbalen en tamboerijnen.

Maar ... je ziet iedereen hoofdzakelijk en haast uitsluitend een onderdeel bespelen. Ook wordt het instrument binnen de klassieke muziek gesitueerd, net als in de moed-inpompende fanfare, die een legerregiment zo nodig had. Wat je langs de Amerikaanse Burgeroorlog en aansluitend New Orleans leidt. Neen, niet nog eens hetzelfde verhaal: de invalshoek is heel verschillend en persoonlijk.

Paczynsky, zelf drummer, percussionist, componist, doctor in de Letteren, researcher en pedagoog werkte regelmatig (en nam op) met de vorig jaar overleden bassist Jean-François Jenny-Clark. Hij doceert aan verscheidene Franse Conservatoria, werkt(e) mee aan de Italiaanse revue “Jazz”, aan de Franse “Cahiers du Jazz” en aan de “Dictionnaire du Jazz”, samen met de wat verouderde “Grove” HET encyclopedisch jazzstandaardwerk. De ‘Groove’ is wat verouderd omdat er in 1995 wel een herdruk verscheen met ... drie bladzijden aanvullingen op de basisuitgave van 1988. Van de “Dictionnaire” verscheen net de vierde up-to-date-editie.

Paczynsky besteedt aandacht aan het ontstaan van het drumstel via “double drumming”: een basdrum plus een cimbaal rechts van de speler en de snare met eventueel een woodblock erop pal voor hem. Met de bovenzijde van de rechterstick mept de drummer op wat rechts voor hem staat, de linker levert de afterbeat. In de brassband had je voor het instrumentarium 2-3 man nodig, nu leidt de eenmansbediening tot de motor van en tot de jazzband zelf.

Illustreren gebeurt met o.m. ruim 300 muziekvoorbeelden. Je leert even hoe drums op een notenbalk worden uitgeschreven, veelvuldig staat bij de voorbeelden ook de melodische lijn. Nu, maak je geen zorgen als je geen muziek op zicht kan lezen, neem je tijd. Je interesse geeft je vleugels boven de uitgeschreven bakens. Volg aandachtig, herbegin indien nodig. Met je oor op de drummer gericht gaat een wereld open, zelfs voor een professional.

Schrijver begint zijn feitelijke ontleding in 1904, in de prejazzopnamedagen met “The Ragtime Drummer”, gespeeld en geïncarneerd door James Lent - een glasheldere opname. Dat kan je zelf vaststellen via de reeks “Anthology of Jazz Drumming” op het Franse Masters of Jazz label. Dat worden zeven volumes van steeds 70-75 minuten geciteerde opnamen. Drie zijn er al uit: vol. 1 - 1904-1928 (MJCD 804); vol. 2 - sep28-jul35 (MJCD 805) en vol. 3 - feb36-nov37 (MJCD 806). Natuurlijk beperkt de auteur zich niet uitsluitend tot deze opnamen; eventuele extra’s als Duke’s “The Mooche” heb je als gefundeerde jazzliefhebber zo wel bij de hand.

Achtereenvolgens komen de band van Jim Europe en de ODJB aan de beurt, duiken weinig bekende namen als die van Howard Kopp en Jack Roth op. Die leiden naar Baby Dodds, Jimmy Bertrand, Vic Berton, Kaiser Marshall, Tommy Benford, Zutty Singleton, George Stafford en Sonny Greer - onder andere. Buddy Rich is de slotfiguur - het brengt je naar de bop, die de hoofdmoot van deel twee zal uitmaken, deel drie volgt de evolutie tot vandaag. Lexicon, discografie, bibliografie, index - ze kleuren en kruiden mee je dag. Het werk kreeg in zijn publicatiejaar de Charles Delaunay Prijs van de Franse Académie du Jazz, die zelf ten dele als drummer H.P. Chadel in de marge van de jazzdiscografie te vinden is. Een noodzakelijk werkboek. Wie wel horen kan ...

homepage